'گزارش منوچهر جهانی

 

 

7-Jun-11 [11:5] وه‌رزشی - یه‌که‌مین کێبڕکێی زۆرانبازی بیرئانینی پاڵه‌وان نادر کوردستانی له‌ سنه‌ به‌ڕێوه‌ده‌چێت  سنه‌ - 7ی حوزه‌یران/یۆنیۆ (PNA) - مه‌نووچێهر جیهانی/ سنه‌ ـ یه‌که‌مین خولی کێبڕکێیه‌کانی زۆرانبازی ناوچه‌یی له‌ ژێر ناونیشانی بیرئانینی پاڵه‌وان "نادر کوردستانی" ئه‌مڕۆ له‌ شاری سنه‌ به‌ڕێوه‌ده‌چێت.    

به‌ پێی راپۆرتی تایبه‌تی به‌شی وه‌رزشیی ئاژانسی هه‌واڵی په‌یامنێر، یه‌که‌مین خولی کێبڕکێیه‌کانی زۆرانبازی ناوچه‌یی له‌ ژێر ناونیشانی بیرئانینی پاڵه‌وان "نادر کوردستانی" به‌ ئاماده‌بوونی به‌رپرسانی داموده‌زگا و دایره‌کان، ئه‌نجومه‌ن و رێکخراوه‌ ناحوکمییه‌کان و وه‌رزشڤانه‌کانی پارێزگای کوردستان له‌ کاتژمێر 30/4 دوانیوه‌ڕۆی رۆژی سێشه‌ممه‌ 7ی حوزه‌یران/یۆنیۆ 2011 له‌ شوێنی پارکی ئه‌میرییه‌ له‌ شاری سنه‌ ده‌ست پێده‌کات.

ئه‌م خوله‌ی ئه‌و رکابه‌رییانه‌ به‌ به‌شداریی چه‌ندین گروپی زۆرانبازی ناوچه‌یی له‌ سه‌ر ئاستی شاری سنه‌ له‌ سێ به‌شدا به‌ڕێوه‌ده‌چێت، له‌ به‌شی یه‌که‌مدا چه‌ندین گروپ به‌ جلوبه‌رگی ناوچه‌یی که‌ بریتییه‌ له‌ شاڵ و گۆره‌وی و پاتۆل پێکه‌وه‌ زۆران ده‌گرن و له‌ کۆتاییدا گروپه‌کانی یه‌که‌م تا سێیه‌م ده‌ناسێندرێن.

له‌ به‌شی دووه‌می رکابه‌رییه‌کانی یه‌که‌مین خولی کێبڕکێیه‌کانی زۆرانبازی ناوچه‌یی، زۆرانی مێژوویی پاڵه‌وان "نادر کوردستانی" له‌گه‌ڵ "شعبان سیاه‌" واته‌ شه‌عبانه‌ ڕه‌ش که‌ پاڵه‌وانی ده‌رباری ناسره‌دین شای قاجار بووه‌، سه‌ر له‌ نوێ ساز کراوه‌ته‌وه‌ و به‌ شێوه‌یه‌کی نمایشی به‌ڕێوه‌ده‌چێت.

له‌ ساڵی 1275ی کۆچی مانگی ناسره‌دین شای قاجار بۆ یه‌که‌مین جار دێته‌ کوردستان و به‌ پێی به‌ڵگه‌کان و ئه‌و نووسراوانه‌ی که‌ له‌به‌ر ده‌ستدایه‌، له‌ ناوچه‌ی ئه‌میرییه‌ی شاری سنه‌ نیشته‌جێ ده‌بن، ئێستاکه‌ پارکی ئه‌میرییه‌ به‌و ناوه‌ ناسراوه‌. ئه‌و زۆرانه‌ مێژوییه‌ له‌و سه‌رده‌مه‌دا له‌ نێوان پاڵه‌وان "نادر کوردستانی" که‌ وه‌رزێڕێکی ساکار ساکار بووه‌ له‌گه‌ڵ شه‌عبانه‌ ڕه‌ش که‌ پاڵه‌وانی ده‌ربار بووه‌، ئه‌نجام ده‌درێت.

له‌و ساڵانه‌دا "شعبان سیاه‌" واته‌ شه‌عبانه‌ ڕه‌ش پشتی 150 پاڵه‌وانی له‌ سه‌رتاسه‌ری
وڵاتی ئێران له‌ زه‌وی دابوو، به‌ هۆیه‌وه‌ بازووبه‌ندی پاڵه‌وانی به‌ده‌ستهێنابوو، له‌ لایه‌ن
ناسره‌دین شای قاجاره‌وه‌ نازناوی پاڵه‌وانی ده‌رباری پێبه‌خشرابوو.

له‌ میانه‌ی یه‌که‌مین خولی کێبڕکێیه‌کانی زۆرانبازی ناوچه‌یی له‌ ژێر ناونیشانی بیرئانینی پاڵه‌وان "نادر کوردستانی" ئه‌و زۆرانه‌ مێژووییه‌ له‌ ناوچه‌ی ئه‌میرییه‌ی شاری سنه‌ ئه‌نجام ده‌درێت و هونه‌رمه‌ندی شانۆکاری کورد "عوبه‌ید رۆسته‌می" بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ هه‌وڵی داوه‌ و ئه‌و زۆرانبازییه‌ی به‌ شێوه‌ی شانۆنامه‌ نووسیوته‌وه‌ و به‌ وردی به‌ پێی ئه‌و گێڕانه‌وه‌ مێژوییه‌ به‌ شێوه‌ی شانۆگه‌ریی نمایشی ده‌که‌ن.

ئه‌و شانۆگه‌رییه‌ له‌ پێناو هاوکاریی ئه‌نجومه‌نی هونه‌ره‌کانی شانۆیی پارێزگای کوردستان له‌ گه‌ڵ چین و توێژه‌کانی خه‌ڵک و داموده‌زگا و دایره‌ و ئه‌نجومه‌نه‌کان و پاڵپشتی کردن و هه‌وڵدان بۆ په‌ره‌پێدان و ده‌رخستنی هونه‌ری شانۆ له‌ نێو خه‌ڵکدا پێشکه‌ش ده‌کرێت.

ئه‌و هونه‌رمه‌ندانه‌ی که‌ له‌ شانۆگه‌ریی زۆرانی مێژوویی پاڵه‌وان "نادر کوردستانی" و "شه‌عبانه‌ ڕه‌ش"دا به‌شداریی ده‌که‌ن، بریتین له‌: شانۆنامه‌نووس، ده‌رهێنه‌ر و دیزاینه‌ر: عوبه‌ید رۆسته‌می، ئه‌کته‌ره‌کان: جه‌لال بابازاده‌ ـ رۆڵی پاڵه‌وان "نادر کوردستانی"، ڕه‌زا غریبی ـ رۆڵی "شه‌عبانه‌ ڕه‌ش"، شاهۆ رۆسته‌می ـ بێژه‌ر، ئارش محه‌مه‌دی ـ رۆڵی ناسره‌دین شا، موزه‌فه‌ر ڕه‌حیمی ـ رۆڵی والی کوردستان، فه‌ریبورز نه‌ورۆزی ـ رۆڵی مورشید، گریمۆر: مه‌سعوود یۆسفی.

هه‌روه‌ها له‌ به‌شی سێیه‌می ئه‌و رکابه‌رییانه‌شدا وه‌رزشی زۆرخانه‌یی به‌ به‌شداری گروپی "زۆرخانه‌ی پاڵه‌وان نادر" بۆ ماوه‌ی 30 خوله‌ک به‌ڕێوه‌ده‌چێت. له‌ ڕاستیدا ئه‌و وه‌رزشڤانه‌ باستانی کارانه‌، هه‌ر کامه‌ و له‌و به‌شه‌دا باشترین قاره‌مان و پاڵه‌وانی وڵاتی ئێرانن.

له‌ کۆتایی یه‌که‌مین خولی کێبڕکێیه‌کانی زۆرانبازی ناوچه‌یی له‌ ژێر ناونیشانی بیرئانینی پاڵه‌وان "نادر کوردستانی" دوو یانه‌ی زۆرانبازی ده‌گه‌نه‌ فیناڵی ئه‌و رکابه‌رییانه‌.

له‌ لایه‌ن به‌ڕێوه‌به‌رانی ئه‌و به‌رنامه‌یه‌وه‌ 50 له‌وحه‌ی بیره‌وه‌ری و ته‌ندیسی زۆرانبازی
پاڵه‌وان "نادر کوردستانی" و "شه‌عبانه‌ ڕه‌ش" له‌و کاته‌ی پشتی شه‌عبانه‌ ڕه‌ش له‌ لایه‌ن پاڵه‌وان "نادر کوردستانی" له‌ زه‌وی ده‌درێت، به‌ 50 که‌سایه‌تی هونه‌رمه‌ند و وه‌رزشڤان پێشکه‌ش ده‌کرێت.

"زۆرخانه‌ی پاڵه‌وان نادر" له‌ ساڵی 1969 له‌ شاری سنه‌ دامه‌زراوه‌ و "زۆرخانه‌ی گیوه‌" به‌ کۆنترین زۆرخانه‌ی ناوچه‌ی کوردستان دێته‌ ئاژماردن.

یانه‌ی زۆرخانه‌ی کوردستان له‌ ماوه‌ی چه‌ندین ساڵی رابردوودا له‌ سه‌ر ئاستی ئێران پله‌ی یه‌که‌می به‌ده‌ستهێناوه‌ و ئه‌مساڵ پله‌ی دووه‌می ئه‌و رکابه‌رییانه‌ی به‌ده‌ستهێنا.

زۆرانبازیی پاڵه‌وان "نادر کوردستانی" و "شه‌عبانه‌ ڕه‌ش" له‌ مێژووی وه‌رزشی کوردستاندا گرینگییه‌کی تایبه‌تی هه‌یه‌ و به‌ پێی نووسراوه‌ی ئایه‌توڵڵا شێخ "محه‌مه‌د مه‌ردۆخ کوردستانی" له‌ کتێبی مێژووی ناودارانی کوردستاندا له‌ به‌رگی دووه‌م له‌ لاپه‌ڕه‌ی 183 هاتووه‌، ناسره‌دین شای قاجار له‌ ساڵی 1275ی کۆچی مانگی له‌ سه‌رده‌می حکومه‌تی غوڵامڕه‌زا شای خان ئه‌رده‌ڵان دێته‌ کوردستان. ناسره‌دین شا به‌بێ ئاگادارکردنه‌وه‌ی پێشوه‌خت له‌ هه‌مه‌دانه‌وه‌ بۆ کوردستان سه‌فه‌ر ده‌کات و بۆ مانه‌وه‌ی شه‌وێ ناچنه‌ عه‌ماره‌ت و بینای خوسره‌وئاوا و مه‌رامێکی هه‌بوو که‌ کاتێک له‌ شوێنێک ده‌مانه‌وه‌، نه‌ده‌چوونه‌ ماڵی هیچ که‌س، به‌ڵکوو له‌ خێوه‌ته‌ سپییه‌که‌ی خۆیدا ده‌ماوه‌.

والی کوردستان له‌و باره‌یه‌وه‌ ئاگادار ده‌بێت و ئه‌و ده‌به‌نه‌ شوێنی ئه‌مانییه‌ و سه‌یرانگاکه‌ی ئه‌وێ. له‌و سه‌فه‌ره‌دا "شه‌عبانه‌ ڕه‌ش" ناسره‌دین شا هاوڕێیه‌تی ده‌کات. ناسره‌دین شا به‌ والی کوردستان ده‌ڵێت: "که‌سێک ده‌ناسن که‌ له‌گه‌ڵ "شه‌عبانه‌ ڕه‌ش" ده‌ست و په‌نجه‌یه‌ک نه‌رم بکات"، والی کوردستان له‌ وڵامیدا ده‌ڵێت: "قوربان له‌ ئاستی ئه‌ودا که‌سمان پێ شک نایه‌، به‌ڵام بۆ هه‌ندێک ده‌ست و په‌نجه‌ نه‌رم کردن له‌ گه‌ڵ ئه‌ودا که‌سێکمان هه‌یه‌ که‌ ئێمه‌ پێی ده‌ڵێین پاڵه‌وان "نادر کوردستانی".

"شه‌عبانه‌ ڕه‌ش" جه‌سته‌یه‌کی زۆر به‌خۆوه‌ و گه‌وره‌ و یه‌کجار به‌هێزی هه‌بووه‌ و له‌و کاته‌دا له‌ ئێران زۆر ناسراو بووه‌ و "نادر کوردستانی" وه‌رزێڕێکی هه‌ژار بووه‌ که‌ ته‌نیا گایه‌کی هه‌بووه‌ و بۆ کێڵانی زه‌وییه‌کانی تووشی گرفت ببوو، بۆ خۆی به‌ ناچاری له‌ جێگای جووته‌که‌ی دیکه‌ی ئه‌و گایه‌، زه‌وی ده‌کێڵا.

والی کوردستان که‌سێک ده‌نێرێته‌ شوێن پاڵه‌وان "نادر کوردستانی" و ئه‌و له‌ وڵامدا ده‌ڵێت من هیلاک و ماندووم، به‌ڵام چون خه‌ڵک پێیان خۆشه‌ و ناسره‌دین شا فه‌رمانی داوه‌، به‌ چاوان دێم و له‌ گه‌ڵ "شه‌عبانه‌ ڕه‌ش" زۆران ده‌گرم.

کاتێک ده‌گه‌نه‌ سه‌یرانگای ئه‌مانییه‌، ده‌ست ده‌که‌ن به‌ زۆرانبازی و له‌ گه‌ڵ "شه‌عبانه‌ ڕه‌ش" په‌نجه‌ ده‌خه‌نه‌ نێو په‌نجه‌ی یه‌کتره‌وه‌ و دوای تێپه‌ڕبوونی چه‌ند خوله‌کێک پشوودانێکیان پێ ده‌ده‌ن. "شه‌عبانه‌ ڕه‌ش" ده‌چێته‌ نزیک مێزی ناسره‌دین شا و ده‌ست ده‌کات به‌ خواردنی نۆشاک و خواردنه‌وه‌ و شتی دیکه‌ و "پاڵه‌وان نادر"یش له‌ سووچێک زۆر هیلاک و ماندوو دانیشتووه‌ و به‌ خه‌ڵکی ده‌ڵێت: "هۆی خه‌ڵکی کوردستان که‌مێک دۆتان هه‌یه‌ پێم بده‌ن، زۆرم توونییه‌." له‌ نێو گه‌وره‌ پیاوانی شار که‌ بۆ ئه‌و رێوڕه‌سمه‌ بانگهێشت کرابوون، که‌سێک هه‌ڵده‌ستێت و مه‌شکه‌یه‌ک دۆی پێ ده‌دات. "پاڵه‌وان نادر"یش مه‌شکه‌ دۆیه‌که‌ ده‌نێت به‌سه‌رییه‌وه‌ و که‌مێکی لێ ده‌خوات و هێز و وزه‌یه‌کی نوێی دێته‌وه‌ به‌ر، پاتۆڵه‌ کوردییه‌که‌ی تا سه‌ر چۆکی هه‌ڵده‌کێشێت و به‌ "شه‌عبانه‌ ڕه‌ش" ده‌ڵێت: "فه‌رموو وه‌ره‌ پێشێ".

له‌ دوای ئه‌و پشوودانه‌ ده‌ست ده‌که‌نه‌وه‌ به‌ زۆرانبازی. هێشتا 5 خوله‌ک له‌ زۆرانه‌که‌ تێنه‌په‌ڕیوه‌ که‌ به‌ شێوه‌ی دارهه‌ڵگرتن که‌ له‌ زۆرانبازییدا باوه‌ و پێی ده‌ڵێن دره‌خت که‌ن، "شه‌عبانه‌ ڕه‌ش" ده‌خاته‌ سه‌ر سه‌ری و دواتر له‌ نێو هه‌ر دوو ده‌ستیدا ده‌یگرێت و ئه‌وه‌نده‌ی فشار بۆ دێنێت، تا ئه‌وه‌ی که‌ "شه‌عبانه‌ ڕه‌ش" یه‌کێک له‌ پایه‌کانی ته‌ختی پشوودانی ناسره‌دین شا ده‌گرێت و ده‌ڵێت: "لێم گه‌ڕێ"،  ناسره‌دین شا به‌ پاڵه‌وان نادر که‌ فارسی نازانێت، ده‌ڵێت: "لێی گه‌ڕێ، کورده‌ لێی گه‌ڕێ"، پاڵه‌وان نادریش پێی وایه‌ که‌ ناسره‌دین شا ده‌ڵێت: "بیکێشه‌"، ئه‌وه‌نده‌ی ده‌کێشێت و فشاری بۆ دێنێت هه‌تا به‌ هۆی شه‌عبانه‌ ڕه‌ش پایه‌ی ته‌خت و له‌ کۆتاییدا ته‌خته‌که‌ ده‌شکێت و ناسره‌دین شا له‌و سه‌ره‌وه‌ ده‌که‌وێته‌ سه‌ر زه‌وی.

والی کوردستان ده‌ڵێت: "قوربان پێت وابوو که‌ نه‌مای". به‌م شێوه‌یه‌ زۆرانبازییه‌که‌ کۆتایی پێدێت و ناسره‌دین شا به‌ پاڵه‌وان نادر راده‌گه‌یه‌نێت به‌و مه‌رجه‌ی که‌ له‌ گه‌ڵ من بێی، تۆ ده‌که‌مه‌ پاڵه‌وانی ده‌ربار"، پاڵه‌وان نادریش له‌ وڵامدا ده‌ڵێت: "نه‌خێر قوربان، من هی ئه‌م ئاو و خاکه‌م و ده‌بێ لێره‌ بمێنمه‌وه‌، من وه‌رزێڕێکی ساکارم". ناسره‌دین شا ده‌ڵێت: "باشه‌، ئێستا چ شتێکت له‌ ئێمه‌ ده‌وێت؟" پاڵه‌وان نادریش ده‌ڵێت: "قوربان گایه‌کم ده‌وێت بۆ زه‌وی کێڵان یارمه‌تی ئه‌و گایه‌ی دیکه‌ بدات و بۆ خۆم ئه‌وه‌نده‌ زه‌وی نه‌کێڵم". ناسره‌دین ئاماژه‌ی پێده‌کات و ده‌ڵێت: "گایه‌کی پێ بده‌ن" و به‌پێی ئه‌م گێڕانه‌وه‌یه‌، شاڵێکی زێڕێن ده‌خاته‌ ملی پاڵه‌وان نادر و به‌ ژه‌نینی ده‌هۆڵ و زوڕنا به‌ به‌ڕێکردنی خه‌ڵکی شاری سنه‌ ده‌یهێننه‌ ناو شار.

له‌و سه‌رده‌مه‌دا پاڵه‌وان نادر زۆرانی ناوچه‌یی ده‌گرت و زۆرانی پاڵه‌وانی نه‌ده‌گرت و پاڵه‌وانی کوردستان بوو، به‌ڵام شه‌عبانه‌ ڕه‌ش پاڵه‌وانی ده‌ربار بوو. له‌ دوای ئه‌م رووداوه‌ و به‌ به‌ستنی شاڵی زێڕینی ناسره‌دین شا له‌ سه‌ر ملیی، ئه‌ویش به‌ پله‌ی پاڵه‌وانی گه‌یشت و له‌ راستییدا ته‌نیا شه‌عبانه‌ ڕه‌ش بازووبه‌ندی پاڵه‌وانی هه‌بوو.

یه‌که‌مین خولی کێبڕکێیه‌کانی زۆرانبازی ناوچه‌یی له‌ ژێر ناونیشانی بیرئانینی پاڵه‌وان "نادر کوردستانی" به‌ پاڵپشتی دارایی سه‌ید "موبین نه‌قشبه‌ندی" سه‌رۆکی ده‌سته‌ی وه‌رزشه‌کانی هه‌مووانی شاری سنه‌ (هیات ورزش های همگانی سنندج) و کۆمپانیاکانی که‌رتی تایبه‌تی سنه‌ و چه‌ندین سه‌ندیکای پیشه‌یی ئه‌و شاره‌ به‌ڕێوه‌ده‌چێت.

مه‌نووچێهر جیهانی – ر . ک

/ 0 نظر / 15 بازدید